maandag 20 juli 2015

Een oude meester in topvorm

Caravaggio 1: Met degen en palet (Milo Manara)
 De schilderkunst is sinds een paar jaar een geliefd onderwerp voor stripverhalen. Aan die trend lijkt nog geen einde te komen, want uitgeverij Glénat kondigde bijvoorbeeld recent een hele serie boeken aan over telkens een andere schilder. Vaak levert een stripverhaal over een schilder een saaie, bloedeloze biografie in stripvorm op en best kans dat het met de reeks van Glénat ook die kant uit gaat. Aan de andere kant heeft het ook pareltjes opgeleverd wanneer stripmakers zich realiseerden dat juist het medium strip meerwaarde kan hebben als je een verhaal vertelt over een kunstenaar. Denk maar aan Typex' Rembrandt of recente vertaalde graphic novels over Munch en Schwitters.
En dan is er Caravaggio! Deze Italiaanse schilder had een kort (1571-1610) en avontuurlijk leven, waarin hij even makkelijk de degen als het penseel hanteerde. Er zou een prachtige avonturenstrip over te maken zijn, maar laten we niet vergeten dat Caravaggio ook de meest invloedrijke Italiaanse kunstenaar was na zijn naamgenoot Da Vinci. Hoewel hij vrij snel na zijn dood alweer werd vergeten en zijn werk pas in de twintigste eeuw werd herontdekt, is zijn invloed enorm geweest. Zonder Caravaggio en zijn meesterlijke beheersing van het clair-obscur zou het werk van bijvoorbeeld Rembrandt en Vermeer er waarschijnlijk heel anders uit hebben gezien.
Milo Manara heeft met Caravaggio gemeen dat hij in zijn kunstdiscipline ook van enorme invloed is geweest. De Italiaan ontwikkelde zich in de jaren tachtig en negentig tot een van de internationaal gezien belangrijkste makers van stripverhalen voor volwassenen. Inmiddels kun je hem zelf een oude meester noemen. Een oude meester die op zijn zeventigste nog in topvorm is en dat bewijst met dit eerste deel van een tweeluik over Caravaggio, dat heel toepasselijk Met degen en palet heet. Die titel geeft heel mooi de tegenstellingen weer in Caravaggio's persoon: enerzijds werd hij bewonderd om zijn virtuoze gebruik van palet en penseel, anderzijds werd hij veroordeeld om zijn losbandigheid, heetgebakerdheid en gebrek aan respect voor kerk en staat.
Manara heeft zich voor zijn Caravaggio grondig gedocumenteerd. De talloze details in het verhaal en de tekeningen tonen dat duidelijk aan. Heel knap laat Manara zijn eigen tekeningen vervloeien met schilderwerken van Caravaggio. Behalve waar het de schildertechniek betreft was Caravaggio ook een meester in het vinden van de juiste opstelling van zijn modellen, laten we zeggen de mise en scène, want voor al zijn werk maakte hij gebruik van modellen. Vaak waren die afkomstig uit het milieu waarin Caravaggio zelf verkeerde: hoeren en kroeglopers. Prachtig is de scène op pagina 56 waar Caravaggio zelf terneergeslagen is bij opstelling van een schilderij over de dood van Maria, waarvoor een net gestorven prostituee poseert. Er ligt hier geen heilige maagd, maar een pas gestorven vrouw.
Caravaggio had enorm veel oog voor detail en wilde de toeschouwer meer bij zijn werk betrekken door de Bijbelse taferelen te plaatsen in een herkenbare setting. Manara laat hier een aantal mooie voorbeelden van zien. Milo Manara maakte deze biografie in  stripvorm met erg veel respect voor de kunstenaar. Misschien iets te veel, want Caravaggio's seksuele voorkeur voor mannen blijft wat onderbelicht, terwijl er wel volop "Manaravrouwen" te zien zijn. Een van hen is ook de belangrijkste verteller van het vrij bekende levensverhaal. De grote verdienste van Manara is dat hij in dit eerste deel zijn eigen visie op Caravaggio's leven en werk weergeeft: zijn levenswandel en zijn kunst waren niet twee gescheiden werelden, maar vloeiden in elkaar over en juist dat maakte hem in zijn eigen tijd tot zo'n bewonderde, maar ook verafschuwde kunstenaar.
Glénat 2015;60 pagina's; harde kaft; € 17,95

☺☺☺☺

Geen opmerkingen:

Een reactie plaatsen