maandag 6 januari 2014

De zinloosheid van het leven

De vreemdeling (Jacques Ferrandez naar Albert Camus)

 
In 2013 was het honderd jaar geleden dat Albert Camus werd geboren. Wellicht heeft dit gegeven er toe bijgedragen dat de stripversie van De vreemdeling in vertaling verschenen is. Camus was een van de belangrijkste schrijvers van de vorige eeuw. In zijn korte leven, hij stierf in 1960 bij een verkeersongeluk, heeft hij veel invloed gehad op de literatuur en de filosofie van zijn tijd. Zijn literaire oeuvre is bescheiden gebleven, maar wordt gelukkig nog altijd gedrukt en gelezen. Behalve De vreemdeling zijn ook De pest en De val bekende titels van zijn hand. Met Jacques Ferrandez heeft Camus gemeen dat beiden geboren werden in Algerije. Lange tijd beschouwden de Fransen Algerije niet zozeer als een kolonie van Frankrijk, maar als een provincie die deel uitmaakte van de republiek. Op het moment dat Ferrandez werd geboren was er in Algerije al een felle onafhankelijkheidsstrijd losgebarsten. Algerije was voor de pied-noirs een gevaarlijk land geworden en hij verhuisde met zijn ouders naar Nice toen hij pas enkele maanden oud was. De Algerijnse oorlog verwerkte Ferrandez in de (helaas niet volledig vertaalde) vijfdelige serie Carnets d'Orient ( Oriëntaals dagboek). In deze serie maakte hij voor het eerst gebruik van aquarellen die hij combineerde met meer traditionele striptekeningen, een techniek die hij nog altijd gebruikt en die ook terug te zien is in De vreemdeling. Een mooi voorbeeld hiervan is de dubbele pagina 26/27 waarop Meursault ontwaakt in zijn appartement en de omgeving hiervan en het straatleven zijn uitgewerkt in aquarel. Meursault is niet direct een personage dat veel sympathie oproept, hij is afstandelijk, onverschillig en nihilistisch. Na de dood van zijn moeder komt de jonge man onder de invloed van zijn buurman, een voormalige bokser met een gewelddadige inslag. Er ontstaat een gespannen situatie die zal leiden tot de moord op een Algerijnse jongen. Het tweede deel van het verhaal beschrijft het proces tegen Meursault, die halsstarrig blijft weigeren om zich te verdedigen en zich aan te passen aan de maatschappij, wat hem zo goed als zeker de doodstraf op zal leveren. De vreemdeling is geen dikke roman, het telt nauwelijks meer pagina's dan deze stripbewerking, maar het is daarmee geen eenvoudig boek. Er gebeurt weinig in en je zou het kunnen zien als een illustratie in romanvorm van Camus' filosofie zoals hij die met name in De mythe van Sisyphus beschreef. Zonder enige kennis hiervan valt het gedrag van Meursault moeilijk te begrijpen. Vaak wordt Camus in een adem genoemd met Jean-Paul Sartre, maar er zijn wel degelijk verschillen tussen de existentialistische filosofie en het denken van Albert Camus. Je zou Camus eerder een absurdist kunnen noemen dan een existentialist. Volgens hem is het leven zinloos en lijden mensen omdat ze proberen er zin aan te geven. Wie zich dat realiseert heeft drie opties: zelfmoord plegen, zich overgeven aan een religie of doorleven in het besef dat het leven zinloos is. Deze derde groep noemde Camus absurde helden. Het zal inmiddels duidelijk zijn dat Meursault ook in deze categorie valt. Het is jammer dat dit boek zonder toelichting is uitgegeven. Wie aan De vreemdeling begint zonder iets van Camus of het absurdisme af te weten zou baat hebben bij een korte inleiding. Maar het is een mooi boek. Jacques Ferrandez is erin geslaagd om De vreemdeling adequaat te bewerken tot een vlot lezend stripverhaal zonder dit ten koste te laten gaan van de filosofische laag die het verhaal heeft. Het is goed om weer eens een strip van hem in vertaling te zien. De tekeningen zijn mooi en Ferrandez weet de Algerijnse hitte bijna voelbaar weer te geven. Het zweet druppelt bijna van de pagina's af.

Uitgeverij Blloan 2013
134 pagina's; hard cover stripalbum, kleur; € 29,95
☺☺☺☺

Geen opmerkingen:

Een reactie posten