zondag 13 oktober 2013

Bijzonder begaafde stripmakers

Arman en Ilva 8: De bijzonder begaafden (Thé Tjong-Khing & Lo Hartog van Banda)

 
Er zijn maar weinig stripverhalen die veertig jaar nadat ze voor het eerst verschenen nog even boeiend en relevant zijn. Dan heb je met iets te maken dat een tijdloze kwaliteit heeft. Zo'n strip is Arman en Ilva van Thé Tjong-Khing & Lo Hartog van Banda. Beide heren werkten in 1969, het jaar waarin de strip van start ging, voor de Toonderstudio's. De 16 verhalen die zij samen maakten werden verkocht aan kranten, die ze publiceerden met een ritme van één strook per dag. Iets wat je je nu eigenlijk niet meer voor kunt stellen. De verhalen zijn vrij complex en de auteurs namen er rustig de tijd voor om spanning op te bouwen en de intrige te ontwikkelen. Als we bijvoorbeeld naar De bijzonder begaafden kijken zien we op pagina 10 t/m 13 een bijzonder spannende scène waar zo goed als geen tekst in voor komt. Dat zijn zeven stroken, zeven dagen dus waarvan vier volledig zonder tekst. Kom daar nu nog maar eens mee. Maar toen kon het. Bij de meeste verhalen lijken Khing en van Banda zich niet zo druk te hebben gemaakt over het dagritme en ze meer als een doorlopend verhaal te hebben gecomponeerd. Op die manier laten de verhalen zich ook heel goed lezen en dan valt op hoe goed de scenario's van Banda in elkaar zitten en hoe geraffineerd ze in beeld werden gebracht door Khing. Hier zijn twee bijzonder begaafde stripmakers aan het werk.
Arman en Ilva is een sciencefictionstrip, maar zonder dat de nadruk sterk op de techniek gelegd wordt. De decors van de strip zijn futuristisch, de kleding, de eetgewoonten, maar het gaat de auteurs vooral om de interactie tussen hun personages wat het geheel een tijdloze kwaliteit geeft. Immers: de wereld verandert en voortdurend worden er nieuwe dingen bedacht maar de mens verandert niet. In De bijzonder begaafden kon Banda zijn interesse kwijt voor het bovennatuurlijke. Hij voorzag toen al dat er zo iets zou gaan ontstaan als kunstmatige intelligentie, maar is de menselijke geest niet ovenveel in staat en misschien wel meer dan een denkende computer. Hij zet de gevaren van hoog begaafde mensen af tegen de gevaren van hoog ontwikkelde computers. Hij doet dat in een thrillerachtig verhaal dat begint met een moord onder hypnose. Wie de moord pleegt wordt al op de eerste pagina's van het verhaal gepleegd. De plot ontwikkelt zich niet rond de vraag wie de misdaad gepleegd heeft , maar waarom de moord gepleegd is. Khing is in dit verhaal in topvorm. De spanning wordt knap opgebouwd, de emoties worden krachtig uitgebeeld en hij speelt met herhalingen en beeldrijm als een vakkundig regisseur. Het is geen geheim dat Khing over een enorme filmkennis beschikt en vaak zijn de beeldschone vrouwen die hij tekent gebaseerd op actrices zoals in het geval van De bijzonder begaafden Tru-Daa die hij het uiterlijk gaf van de actrice France Nuyen.
Halverwege de jaren zeventig zette Khing een punt achter het tekenen van strips om een van de beste kinderboekenillustratoren van Nederland te worden. Maar zijn werk als striptekenaar is nooit vergeten. Sinds een aantal jaren worden de verhalen van Arman en Ilva herdrukt in een serie perfect verzorgde uitgaven waarin de kwaliteit van de verhalen optimaal tot zijn recht komt. Ieder boek bevat naast het verhaal ook een uitgebreide analyse hiervan en (vaak uniek) bronmateriaal.

De kwaliteit van Khings stripverhalen heeft veel jongere striptekenaars beïnvloed en geïnspireerd. Als extraatje bij deze uitgave zijn negentien pagina's met tekeningen en teksten opgenomen waarin Nederlandse stripmakers eer bewijzen aan de dit jaar tachtig jaar geworden The Tjong-Khing.

Sherpa 2013
86 pagina's ; zwart-wit; hardcover; € 24,95

☺☺☺☺☺

Geen opmerkingen:

Een reactie plaatsen