maandag 29 juli 2013

Een nieuwe identiteit


 

Rampokan (Peter van Dongen)

 


Binnenkort verschijnt Drie dagen in Rio, het eerste stripboek van Peter van Dongen sinds 2004 (Java 2: Celebes) Ook ligt er sinds een tijdje een integrale versie in de winkel van Java, een tweedelig verhaal waar van Dongen ruim veertien jaar aan werkte. Bij verschijning van deel 2 schreef ik destijds een lovende recensie voor Zozolala waar ik nog steeds achter sta.
Rampokan valt op door de knappe combinatie van een klassieke stripstijl, moderne verteltechniek en een gewaagd onderwerp: het einde van de Nederlanse overheersing van Indonesië. Voor veel Nederlanders is deze zwarte bladzijde in de vaderlandse geschiedenis nog altijd een pijnlijk onderwerp.
Na het einde van de Tweede Wereldoorlog keerden veel Nederlanders terug naar wat toen nog Nederlands-Indië werd genoemd. Johan Knevel, de hoofdpersoon van Rampokan is één van hen. Hij is geboren op het eiland Celebes en gaat in de jaren dertig in Nederland studeren. In het eerste deel Java is te lezen hoe Johan Knevel met de boot terugkeert naar Nederlands-Indië. Bij het passeren van de evenaar loopt de traditionele doop door Neptunus uit de hand en bij een ruzie slaat Knevel Erik Verhagen, een van de andere passagiers overboord.Verhagen was een overtuigd communist, die aan de kant van de Indonesische opstandelingen stond. Aan het einde van Java komt Knevel bij een groepje door Nederlanders geleide opstandelingen terecht en wordt zijn identiteit met die van Verhagen,(van wie hij de papieren op zak heeft) verwisseld.
In Celebes is Johan Knevel alias Erik Verhagen, dichter bij zijn werkelijke reisdoel gekomen: Makassar, de stad waar hij is opgegroeid en waar hij Ninih, zijn baboe, hoopt terug te vinden. Het valt voor hem niet mee om zijn nieuwe identiteit vol te houden op het eiland, waar nog veel mensen hem kennen, zoals Susan, een gewezen schoolvriendin en nu verpleegster bij het Rode Kruis. Ook Dekkers kortstondige minnares Lisa is van Java naar Celebes vertrokken. Een ontmoeting met de twee vrouwen loopt uit de hand wanneer ook sergeant Chris Jonker, die Dekker nog kent uit Java, arriveert. Knevel slaat op de vlucht en met de rebellen gaat hij in de binnenlanden op zoek naar een sanro. Onder de volgelingen van deze priester of priesteres zou zich ook Ninih moeten bevinden. De andere rebellen hebben er geen idee van wat Knevels werkelijke drijfveer is om de gevaarlijke tocht te ondernemen.In de binnenlanden van Celebes komt het tot de dramatische en verrassende climax van dit intense verhaal.
Rampokan mag met recht een striproman genoemd worden. Het is een verhaal met veel verschillende lagen. Natuurlijk gaat Rampokan over de Indonesische onafhankelijkheidsstrijd gelegd, maar Peter van Dongen heeft nog veel meer te vertellen. Rampokan is ook een psychologische roman over een man tussen twee culturen. En het is een symbolische roman: steeds legt van Dongen de relatie tussen de rampokan, het traditionele gevecht tegen de tijger, en Knevels avonturen. De tijger staat daarbij symbool voor de Nederlandse onderdrukker. Wat op het eerste gezicht een avonturenverhaal lijkt in de stijl van Hergé, is in werkelijkheid een veel diepgravender verhaal. Peter van Dongen heeft niet zomaar een stripverhaal gemaakt, Rampokan is pure literatuur.

Uitg. Oog & Blik / De Bezige Bij; 160 pl.; kleur; slappe kaft; € 24,90

☺☺☺☺☺

Geen opmerkingen:

Een reactie posten